لطفا برای مشاهده چکیده به متن کامل (PDF) مراجعه فرمایید.

شرکتها، موسسه ها و سازمانهای امروزی همانند انسانها با یکدیگر کنش و واکنش و تعاملهای پیچیده ای دارند، به گونه ای که تصمیم گیریهای مدیران این سازمانها بر نحوه رفتار سازمانهای دیگر، بویژه سازمانهای همسان تاثیرگذار است. از سوی دیگر، در بازار رقابتی دانش، کتابخانه ها بازیگران بازاری هستند که باید با دیگر موسسه ها و کتابخانه ها همکاری کنند تا به هدفهایشان دست یابند. در این بین، مدیران کتابخانه ها نیز ناگزیرند برای این نوع از همکاریها و تعاملها، تصمیم بگیرند و از بین موقعیتهای مختلف پیش رو، دست به انتخاب بزنند. «نظریه بازیها» یکی از نظریه های بسیار مهم در حوزه اقتصاد است. این نظریه به مدیران کمک می کند تا با درک بهتر موقعیتها و شرایط، بهترین تصمیم را برای کسب منفعت بیشتر بگیرند. در این مقاله، به بیانی ساده و به دور از فرمولهای ریاضی مطرح در «نظریه بازیها»، به کاربرد نظریه بازی همکاری در زمینه فراهم آوری و اشتراک منابع کتابخانه ای پرداخته شده است. نتایج کاربرد این نظریه مبین این نکته است که با استفاده از آن، ضمن افزایش سود و منفعت انفرادی هر کتابخانه، سود جمعی اعضای موجود در طرح نیز افزایش می یابد.

لطفا برای مشاهده چکیده به متن کامل (pdf) مراجعه فرمایید.

هدف: هدف این پژوهش بررسی مولفه های جدید پست مدرن و تاثیر آنها بر فرایند فراهم آوری و مدیریت مجموعه در کتابخانه ها و مراکز اطلاعاتی است.روش/ رویکرد پژوهش: روش پژوهش سندی- تحلیلی است.یافته ها: پست مدرنیسم به عنوان یک وضعیت نوین، بر همه ارکان کتابخانه ها و مراکز اطلاع رسانی و مدیریت آن تاثیر گذاشته است. در این پژوهش تاثیر آن بر فراهم آوری و مدیریت مجموعه مورد بررسی قرار گرفته و ابعاد این تاثیرگذاری نمایان شده است.نتیجه گیری: تغییرات بسیاری در تولید، توزیع، و روش های دسترسی به اطلاعات و در نتیجه مجموعه کتابخانه ها، فراهم آوری و مدیریت مجموعه، و سیاست های مجموعه سازی مشاهده می شود. از مولفه های پست مدرن می توان به عنوان ابزار بازاندیشی در پیاده سازی خط مشی های نوین فراهم آوری و مدیریت مجموعه بهره برد.

مقدمه با توجه به گسترش خشونت و جرم و جنایت در جامعه با وجود اعمال روش های کیفری، به نظر می رسد که روش های پیشگیرانه بیشتر از روش های کیفری می تواند بر کاهش ارتکاب جرم اثر بگذارد و به این ترتیب است که پای نهادهای اجتماعی و فرهنگی مانند کتابخانه های عمومی به میان می آید. به این منظور در این مطالعه به شناسایی نقش کتابخانه های عمومی در کاهش ارتکاب جرم و افزایش امنیت اجتماعی پرداخته می شود. روش شناسی: رویکرد مورد استفاده در این نوع پژوهش کیفی است و روش مورد استفاده در آن تکنیک دلفی می باشد. جامعه پژوهش شامل متخصصین کتابداری و افراد شاغل در نهادهایی است که به نحوی با مبحث پیشگیری از جرم و امنیت اجتماعی در ارتباط می باشند. نمونه گیری به صورت قضاوتی یا هدف دار انجام شد و 50 نمونه در مرحله اول مطالعه شرکت کردند. جمع آوری داده ها با استفاده از روش دلفی در دو مرحله انجام گردید. تحلیل داده ها توسط نرم افزار SPSS با محاسبه آمار توصیفی و استنباطی انجام شد. یافته ها: بر اساس یافته های پژوهش، اعضای پانل دلفی در مجموع 32 عامل را به عنوان عوامل مهم و تاثیرگذار بر امنیت اجتماعی توسط کتابخانه های عمومی تشخیص دادند. این عوامل به هفت دسته تقسیم شده اند که شامل شناسایی نیازهای آموزشی، تهیه مواد و منابع آموزشی، خدمات سیار، ترویج خواندن، غنی سازی اوقات فراغت، فعالیت های اجتماعی و فرهنگی، و امنیت و سرمایه اجتماعی بوده اند. نتیجه گیری: یافته ها نشان دهنده اهمیت نقش کتابخانه های عمومی در کاهش جرم و جنایت و افزایش امنیت اجتماعی می باشد. از یافته های این پژوهش، که برای نخستین بار در ایران اجرا شده است، جهت برنامه ریزی برای کتابخانه های عمومی در راستای ارتقای امنیت اجتماعی می توان استفاده نمود.

طرح های ملی پایان نامه ها و رساله های الکترونیکی (پارسا) از کارآمدترین کانال ها برای افزایش مشاهده پذیری پایان نامه ها و رساله ها (پارس) به شمار می آیند. برای راه اندازی و نگهداری چنین طرح هایی در سطح ملی نیاز به مدل کسب وکار مؤثری است که بتواند زیست پذیری آنها را تضمین کند. با این حال، هستی شناسی ها و چارچوب های مدل کسب وکار کنونی کلی هستند و با بافت طرح های پارسا هم خوانی ندارند. هدف این مقاله شناسایی اجزای کلیدی مدل کسب وکار طرح های پارسا در سطح ملی است. رویکرد این پژوهش کیفی است و برای گردآوری داده ها از ابزار مصاحبه ی ساخت نیافته و پروتکلی از پیش تنظیم شده برای انجام مصاحبه ها بهره برداری شده است. با 10 نفر از مدیران پایگاه های ملی پارسا از کشورهای گوناگون مصاحبه، متن مصاحبه ها پیاده سازی، و سرانجام در نرم افزار «مَکس کیو. دی. ای. » تجزیه و تحلیل شد. برای تجزیه و تحلیل داده از رویکرد «مایلز»، «هابرمن»، و «سالدانا» پیروی شده است که آمیزه ای از روش «گرانند تئوری» و قوم نگاری است. مدل کسب وکار فراهم آوری منابع اطلاعاتی دیجیتال و به ویژه طرح های ملی پارسا در سطح هستی شناسی دربردارنده ی هشت جزء کلیدی است: کاربران نهایی، مسائل مالی، حاکمیت، تأمین کنندگانِ محتوا، محتوا، خدمات، فناوری، و همکاری. هریک از این اجزا خود مؤلفه های گوناگونی را پوشش می دهند و روی هم رفته باید 46 مؤلفه ی کلیدی را در مدیریت طرح های ملی پارسا در نظر داشت. جنبه ی کسب وکاری طرح های پارسا در نوشته های کنونی به شکل مؤثری در کانون توجه نبوده است. این مقاله از نخستین پژوهش هایی است که طرح های ملی پارسا را از دیدگاه کسب وکاری بررسی می کند و می کوشد تا کسب وکار این طرح ها را به شکل فراگیر در سطح هستی شناسی بررسی کند. از آنجا که طرح های ملی پارسا به دنبال گردآوری، سازماندهی، و اشاعه ی پارسا هستند زیست پذیری آنها بسیار مهم است. پیشنهاد ابعاد و اجزای مدل کسب وکار این طرح ها به مدیران و سیاستگذاران اجازه می دهد تا به طرح و سازماندهی نیازهای کسب وکاری خود بپردازند و از زیست پذیری این پایگاه ها مطمئن شوند.

هدف: پژوهش حاضر به تبیین ملزومات فناوری برای سیاست گذاری فراهم آوری منابع دیجیتال در کتابخانۀ ملی ایران از دیدگاه ذی نفعان می پردازد؛ زیرا این ذی نفعان هستند که سه رکن سیاست یعنی بافت، محتوا و فرایند سیاست را شکل داده و به عبارتی نقشی فعال در فرایند سیاست گذاری دارند.روش: این پژوهش به روش ترکیبی و در سه مرحله انجام شد. در مرحلۀ اول با استفاده از روش تحلیل محتوای کیفی اسناد و مدارک مرتبط تحلیل شد و برای کدگذاری متون از نرم افزار تحلیل داده های کیفی MAXQDA استفاده شد. جامعۀ پژوهش در این مرحله شامل 29 مقالۀ لاتین، 24 مقالۀ فارسی و 17 استاندارد ملی و بین المللی بود. پس ازآن از نظرات تخصصی گروه کانونی خبره بهره برد؛ سپس کدهای حاصل از جلسات گروه های کانونی با کدهای برآمده از متون، تلفیق و 82 کد، نهایی شد. در مراحل بعدی، پرسشنامۀ تعیین اولویت کدها با بهره گیری از نرم افزارهای پرس لاین در اختیار گروه خبرگان پنل دلفی قرار گرفت و میانگین آن ها نهایی شد.یافته ها: یافته ها در مقولۀ ملزومات فناوری چهار محور کلی را در برگرفت. در محور حفظ و انتشار میراث ملی دیجیتال سه کد راه اندازی و مدیریت یک سامانۀ ملی برای حفاظت و دسترسی به منابع دیجیتال، به کارگیری فناوری مدیریت حقوق دیجیتال، به کارگیری راهبرد حفاظت دیجیتال؛ در محور به کارگیری استانداردهای دیجیتال دو کد به کارگیری اصول و الزامات کارکردی رکوردها در محیط های اداری دیجیتال، به کارگیری استانداردها و الزامات امنیتی دولت؛ در محور به کارگیری امکانات سیستمی کاربرپسند کد استفاده از فناوری های تطبیقی دسترس پذیری افراد دارای آسیب های حسی- حرکتی و معلول به کتابخانۀ دیجیتال ملی و در محور به کارگیری امکانات سیستمی زیرساختی مناسب دو کد امکان بارگذاری منابع دیجیتال در کتابخانۀ دیجیتالی ملی و تجزیه وتحلیل رفتار کاربران در کتابخانۀ دیجیتال ملی به منظور بهبود خدمات بالاترین امتیازات را از آن خود کردند. از سوی دیگر به کارگیری و استفاده از فناوری نوین زنجیرۀ بلوکی، فراداده های پرمیس و فراداده های فنی اشیای دیجیتالی پایین ترین امتیازات را گرفتند که به نظر می رسد به دلیل شناخت ناکافی این فناوری ها در ایران و نگرانی استفاده از آن ها در بازیابی، کنترل دسترسی و حفاظت از داده ها باشد.نتیجه گیری: وجود چالش های حفاظتی منابع اطلاعاتی دیجیتال ازجمله قالب های متنوع، ایجاد، قابلیت اطمینان از خطرات آلودگی ویروسی، خرابی، رمزگذاری، مسدودی و مانند آن، اصالت، ذخیره، دسترسی، کمبود سخت افزار و نرم افزار استاندارد، سرعت سریع فرسودگی فناوری یا منسوخ شدن فناوری و بسیاری از نکات در چرخۀ حیات منابع الکترونیکی وجود دارد که می تواند یکپارچگی آن را به خطر اندازد. برای مدیریت چالش های حفاظتی موجود و آینده، لزوم توجه در به کارگیری استانداردها و امکانات سیستمی زیرساختی مناسب به صورت جامع و در تعامل با سایر سامانه های مشابه در ایران مطرح است. همان‍طور که انتظار می رفت کدهای این دو محور با کسب بیش از 50% مهم ترین الزامات برای ایجاد یک سامانۀ ملی قوی و مطمئن انتخاب شدند تا با ایجاد بستر مناسب و قابل اعتماد، درگاه های فراهم آوری منابع دیجیتال به صورت فعال راه اندازی شده و میراث دیجیتالی ایران زمین قابل ذخیره سازی برای حال و آینده در دسترس قرار گیرد.

هدف: شناسایی شیوه های فراهم آوری نسخه های خطی در ایران، بررسی مشکلات این حوزه، و ارائه راهکارهایی برای حل مسئله. روش شناسی: از روش کتابخانه ای به منظور مطالعه پژوهش های پیشین و نیز از شیوه ها و تجربیات کتابخانه های مهم در حوزه نسخه های خطی استفاده شده است. یافته ها: خرید، وقف، اهداء، واگذاری (صندوق امانت)، دیجیتال سازی، و مبادله، مهم ترین شیوه های فراهم آوری نسخه های خطی است. بی توجهی مدیران، پراکندگی نسخه های خطی، کمبود اعتبارات مالی، وجود دلالان حرفه ای و تبلیغات دروغین آنها، مشکلات ارزیابی و کمبود کارشناس، نداشتن خط مشی و آیین نامه مدون و مصوب، موانع شرعی، و خطای راهبردی خریداران نسخ خطی از موانع و مشکلات عمده ذکر شده است. تأسیس مراکز رسمی برای مدیریت نسخه های خطی، تشکیل کمیته های فراهم آوری و ستاد خیرین، فعال کردن انجمن دست نوشته های کهن، سازماندهی مستقل مجموعه های اهدایی، راه اندازی صندوق امانت، و خدمات دیجیتال سازی در محل نگهداری نسخه ها، راهکارهای پیشنهادی برای رفع مشکلات است. نتیجه گیری: ارتقای سطح آگاهی مردم به ویژه مجموعه داران؛ اهتمام تمامی دست اندرکاران فرهنگی بخش دولتی، عمومی، و خصوصی؛ کمک به حفظ نسخه های خطی مجموعه داران؛ و برنامه های تشویقی از مهم ترین مؤلفه ها برای نجات میراث مکتوب کشور است.

در این مقاله، با هدف "بررسی کنسرسیوم های خرید اطلاعات علمی دانشگاهی در ایران و جهان"، با مطالعه کنسرسیوم خرید اطلاعات علمی دانشگاهی ایران و الهام از تجارب متنوع و متعدد بین المللی، و به کمک روش های درهم آمیخته کمی و کیفی متعددی که ناشی از ماهیت مساله پژوهش بوده و عبارتند از اقدام پژوهی و پیمایش جایگاه ایران در این عرصه تبیین شد. در این پژوهش، 234 کنسرسیوم خرید منابع اطلاعاتی دانشگاهی از سراسر جهان متشکل از 186 عضو آی سی ا ال سی و 48 عضو آیفل از طریق تعامل با کتابداران و مسوولان کنسرسیوم ها، شناسایی شده و اطلاعات توصیفی و نحوه انتخاب کارگزار و عقد قرار داد طی پرسشنامه ای با تاکید بر نحوه عملکرد، گردآوری و تجزیه و تحلیل شد. مصاحبه، مشاهده و پرسشنامه، ابزارهای پیمایش در تنها کنسرسیوم خرید اطلاعات علمی دانشگاه های ایران بودند (جمعا 235 کنسرسیوم مورد سرشماری قرار گرفتند) پیشنهاد می شود این پژوهش، با پژوهش هایی در باب برنامه راهبردی کنسرسیوم ها و نیز امکان سنجی ایجاد کنسرسیوم یک پارچه سازی تجهیزات فنی دانشگاه های ایران کاربرد بهتری در حوزه آموزش عالی یابد.

یکی از دستاوردهای جدید علم اقتصاد پولی، ضرورت وارد کردن اصطکاک های تامین مالی در مدل های اقتصادی است. یک ابزار تحلیلی دراین باره، سیاست گذاری پولی را فرآیندی دومرحله ای ترسیم می کند. تشخیص حجم مناسب برای تغییر عرضه پول در مرحله اول و تخصیص این حجم به بخش های مختلف اقتصاد در مرحله دوم انجام می شود. مرحله تشخیصی را بانک مرکزی برعهده می گیرد و مرحله تخصیصی را به شورای بانک های تخصصی می سپارد تا به این ترتیب کارایی بیشتری فراهم شود، زیرا بانک های تخصصی در مقایسه با بانک مرکزی، اطلاعات بیشتری در خصوص بخش های مختلف اقتصاد دارند. براساس قضیه آرو، در مرحله تخصیصی به این سبب که تصمیم جمعی اتفاق می افتد، مسیله عقلانی بودن شکل می گیرد. فرضیه ای ریاضی درباره این سیاست گذاری روایتگر یک دوراهی سیاستی است: سیاست گذاری پولی دومرحله ای اگرچه کارایی را بهتر می کند، عقلانی بودن را بدتر می کند. نتایج تحقیق بیانگر این است که در چهارچوب دستاوردهای قضیه مشهور آرو این فرضیه درست است و در این مقاله سه رویکرد به منظور برون رفت از این دوراهی معرفی می شود.